Wojciech Selak

doi:10.58324/s.501

Published : 2026-05-19

Vol. 36 No. 1 (2026)

Having the Right to Believe and to Believe in the Truth. The Convergence Argument in Discussions About Religion

Wojciech Selak

DOI: https://doi.org/10.58324/s.501

Abstract

The article addresses the problem of contemporary forms of the negation of faith and the growing phenomenon of religious indifference. Drawing on Church documents, it emphasizes the need for religious freedom and the obligation to seek truth. As a method of approaching this truth, the article proposes abductive reasoning and the use of the convergence argument, which consists in bringing together multiple independent premises. The text highlights analogous applications of this method in other areas of life and in empirical sciences, where decisions are based on the accumulation of probable data rather than on absolute proofs. The article underscores the interdisciplinary potential of the convergence argument and indicates directions for its further development.

Keywords:

faith, truth, religion, convergence argument, fundamental theology

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Selak, W. (2026). Having the Right to Believe and to Believe in the Truth. The Convergence Argument in Discussions About Religion. Społeczeństwo, 36(1), 118–139. https://doi.org/10.58324/s.501

References

Archidiecezja Wrocławska w tyglu przemian ostatnich dekad. Raport z badania postaw społecznoreligijnych przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie mieszkańców archidiecezji wrocławskiej, red. M. Jewdokimow, Warszawa – Wrocław: Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC, Fundacja Obserwatorium Społeczne 2023.

Basil H.V., An Examination of the Convergence of Religion, Diversity, and Identity from a Modern Standpoint, SSRN Working Paper (4.05.2024], <https://ssrn.com/abstract=4817293> [dostęp: 3.02.2026].

Bocheński J.M., Logika i filozofia. Wybór pism, Warszawa 1993.

Bronk A., Prawdziwość religii [w:] Leksykon teologii fundamentalnej, red. M. Rusecki, K. Kaucha, I.S. Ledwoń, J. Mastej, Lublin – Kraków 2002, s. 956-963.

Congregation for the Causes of Saints, Regulation of the Postulators: Inquiry on a Miracle and Procedure for the Recognition of a Possible Miracle, Vatican City, Dicastery for the Causes of Saints, <https://www.causesanti.va/it/documenti/regulation-of-the- -postulators.html> [dostęp: 7.02.2026].

Debata: Wierzący vs Ateista! Czy wiara w Boga jest racjonalna?, <https://youtu.be/ eriaJBc5Nas?si=-AuKMXcwOxmf7eAl> [dostęp: 16.08.2024].

Flew A., Bóg istnieje. Dlaczego najsłynniejszy ateista zmienił swój światopogląd?, Warszawa 2010.

Givan P., Stormont Education Minister vows to maintain Christian ethos in NI schools, „The Irish News” 24.11.2025, <https://www.irishnews.com/news/northern-ireland/ stormont-education-minister-vows-to-maintain-christian-ethos-in-ni-schools- -EQPQLIUX6ZJJHKNLPHCOPXC7TY/> [dostęp: 6.02.2026].

Gleize J.M., The state of necessity, part 1 (of 2), „Courrier de Rome” lipiec – sierpień 2008, <https://apr.sspx.org/en/state-necessity-30464> [dostęp: 13.11.2025].

Hładowski W., Polski leksykon teologii fundamentalnej, „Collectanea Theologica” 73:2003, nr 2, s. 171-174.

Jabłoński Ł., Kapitał ludzki a konwergencja gospodarcza, Warszawa 2012.

JacynaOnyszkiewicz Z., SobaniecŁotowska M., Sulkowski S.T., Kakareko A., Rucki M., Eucharystyczne trwanie z perspektywy nauk ścisłych, „Teologia i Człowiek” 43:2018, s. 81-98, <https://doi.org/10.12775/ticz.2018.028> [dostęp: 7.02.2026].

Juwan A., Konwergencja i dywergencja cech, ZPE – Zintegrowana Platforma Edukacyjna, <https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DNFftiMKi> [dostęp: 9.01.2026].

Katechizm Kościoła Katolickiego, Poznań 1994.

Kaucha K., Czy grób naprawdę był pusty? Całun Turyński w teologii fundamentalnej, „Roczniki Teologii Fundamentalnej i Religiologii” 2012, nr 4 (59), s. 21-49.

Keller J., Zarys dziejów religii, Warszawa: Iskry 1988.

Kongregacja Nauki Wiary, Deklaracja o jedyności i powszechności zbawczej Jezusa Chrystusa i Kościoła Dominus Iesus (2000) [w:] Dokumenty Kongregacji Nauki Wiary 1995- 2005, Kraków: Wydawnictwo M 2006.

Kübler-Ross E., Rozmowy o śmierci i umieraniu, Warszawa 1979.

Major Religious Groups in the World – 1945/2023, Statistics and Data, <https://statisticsanddata.org/data/most-popular-religions-in-the-world-1950-2023/> [dostęp: 16.10.2025].

McGuckian A., Christianity should be ‘given priority’ in schools, bishop says, „The Irish News” 23.11.2025, <https://www.irishnews.com/news/northern-ireland/christianitydeserves-priority-in-schools-over-other-religions-bishops-says-KSGO6O FY7ZHQTM3VJLZJGP325A/> [dostęp: 6.02.2026].

Moroz J., Relatywizm. Pojęcie, rodzaje, podstawowe problemy, „Filozoficzne Problemy Edukacji” 1:2018, s. 1-14.

Nieznański E., Logika, Warszawa 20113.

Ortlund G., Dlaczego Bóg nadaje światu sens. Jak wiara i nauka wzajemnie się dopełniają, Kraków: Wydawnictwo M 2022.

PAP, Co z edukacją religijną w Irlandii Płn.? Sąd Najwyższy Wielkiej Brytanii zdecydował, <https://www.pap.pl/aktualnosci/co-z-edukacja-religijna-w-irlandii-pln-sad-najwyzszy-wielkiej-brytanii-zdecydowal> [dostęp: 5.01.2026].

Peirce C.S., Collected Papers of Charles Sanders Peirce, t. 5: Pragmatism and Pragmaticism, red. C. Hartshorne, P. Weiss, Cambridge (Massachusetts): Harvard University Press 1934.

Popper K.R., Logika odkrycia naukowego, przeł. U. Niklas, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2002.

Radio Kraków, Dlaczego dowody na istnienie Boga nie działają? | Prof. Krzysztof Mech, YouTube, <https://www.youtube.com/watch?v=3HKLs121j24> [dostęp: 19.12.2025].

Ratzinger J., Wiara – prawda – tolerancja. Chrześcijaństwo a religie świata [Glaube – Wahrheit – Toleranz], tłum. R. Zajączkowski, Kielce 2004, s. 290-294.

Roszyk M., Filozofia Rorty’ego i problem uniwersalistycznego relatywizmu prawomocnościowego, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” 20:2011, nr 3 (79), s. 83-100.

Rusecki M., Apologetyczna myśl J.H. Newmana, „Studia Theologica Varsaviensia” 47:2009, nr 2, s. 41-55.

Rusecki M., Istota i geneza religii, Sandomierz 1997.

Rusecki M., Konwergencji argument [w:] Leksykon teologii fundamentalnej, red. M. Rusecki, Kraków 2002, s. 647-648.

Russell B., Is There a God? [w:] The Collected Papers of Bertrand Russell, t. 11: Last Philosophical Testament 1943-68, red. J.G. Slater, London – New York: Routledge 1997, s. 542-548.

Rutowski T., Czy są dowody na istnienie Boga?, „Studia Płockie” 1:1973, s. 151-162.

Sagan C., Druyan A., Świat nawiedzany przez demony. Nauka jako światło w mroku, Poznań: Zysk i S-ka 1995.

Sober E., The Principle of Parsimony, „The British Journal for the Philosophy of Science” 32:1981, nr 2, s. 145-156.

Sobór Watykański II, Deklaracja o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate (1965) [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, Poznań: Pallottinum 2002.

Sobór Watykański II, Dignitatis humanae. Deklaracja o wolności religijnej (7.12.1965), <https://apologetyka.katolik.pl/dignitatis-humanae-deklaracja-o-wolnosci-religijnej> [dostęp: 10.11.2025].

Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, red. M. Przybył, Poznań: Pallottinum 2002.

Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei Verbum [w:] Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski, red. M. Przybył, Poznań: Pallottinum 2002.

Szahaj A., Wielość, względność, obojętność? O sekularyzacji i roli religii w debacie publicznej [w:] Nadzieje i zagrożenia sekularyzacji, red. C. Korc, R. Misiak, Szczecin 2010, s. 15-28.

Terlikowski T., Kuriozalny dokument KEP. Co biskupi naprawdę myślą o katechezie [OPINIA], Wirtualna Polska, <https://wiadomosci.wp.pl/kuriozalny-dokument-kep-co-biskupi-naprawde-mysla-o-katechezie-opinia-7197272085076896a> [dostęp: 17.11.2025].

Urbański M., Rozumowania abdukcyjne. Modele i procedury, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2009.

WawrzonkiewiczSłomska A., Wnioskowanie dedukcyjne, wnioskowanie redukcyjne, rozumowanie przez analogię, „Społeczeństwo i Edukacja. Międzynarodowe Studia Humanistyczne” 2011, nr 2 (8), s. 81-93.

Wolak Z., Dedukcyjne aspekty abdukcji. Krytyka i postulaty, „Logos i Ethos” 39:2015, nr 2, s. 177-200.

Zarembski Z., Zagrożenia wiary we współczesnym świecie, „Studia Włocławskie” 8:2005, s. 42-57.

Ziembiński Z., Logika praktyczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2013.