Geneza psychologii jako nauki w koncepcjach greckich filozofów.

Beata Raszczyk

doi:10.58324/s.440

Published : 2025-05-29

Vol. 169 No. 1 (2025)

The genesis of psychology as a science in the concepts of the Greek philosophers.

Beata Raszczyk

https://orcid.org/0009-0008-6731-5441

DOI: https://doi.org/10.58324/s.440

Abstract

Modern psychology as a science often loses its roots. The above study analyzes the genesis and shows the evolutionary progress of the main object, which is the human soul. It was originally believed to be the seat of all mental processes. A review of individual periods of ancient philosophy clearly shows how knowledge about the states characterizing humans gradually developed. Each representative of Greek philosophy contributes to the general knowledge of behavior, the operation and functioning of purely human phenomena such as consciousness, self-psychology, immortality of the soul. Today’s psychology has adopted them to better understand people and provide adequate help.

Keywords:

soul, genesis, philosophy, psychology, Greek classics, mental processes

Details

References

Statistics

Authors

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Raszczyk, B. (2025). The genesis of psychology as a science in the concepts of the Greek philosophers. Społeczeństwo, 169(1), 60–79. https://doi.org/10.58324/s.440

References

Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, Warszawa 1959.

Arystoteles, Metafizyka, tł. T. Żeleźnik, opr. M.A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, wprow. M.A. Krąpiec, Lublin: Wyd. KUL 1996.

Arystoteles, O duszy, http://www.zrodla.historyczne.prv.pl/ [dostęp 4.01.2024].

Bizoń M., Nieskończoność, „Filozofuj” 2021, nr 3 (39), s. 46-48.

Cervio P., Anaximandro, Enciclopedia filosófica https://www.philosophica.info [dostęp 3.01.2024].

Cimmino L., La percezione di sé: coscienza, autocoscienza ed emozioni, „Società-Mutamento-Politica” 2013, t. 4, nr 8, s. 49-75.

Copleston F., Historia filozofii, t. 1-9, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax 1998-2006.

Czajczyk A., Sokrates [w:] Encyklopedia katolicka, t. 18, red. E. Gigilewicz, Lublin: TN KUL 2013, kol. 564-565.

Ćwikliński P., Problem zaistnienia duszy ludzkiej w świetle historycznych uwarunkowań egzystencjalnej jedności bytu, Wrocław: PWT 2013.

Domaradzki M., Tales z Miletu [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 9, red. A. Maryniarczyk [i in.], Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu 2008, s. 355-357.

Epikur [w:] Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/epikur;3898268.html [dostęp 19.03.2024].

Grobler A., Koczanowicz L., Elementy filozofii dla psychologów [w:] D. Doliński, J. Strelau, Psychologia akademicka. Podręcznik, t. 1, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2010.

Gudaniec A., Heraklit z Efezu [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 4, red. A. Maryniarczyk [i in.], Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu 2003, s. 356-364.

Karpiński A., Kojkoł J., Filozofia. Zarys historii, Gdynia: Wyd. AMW 2002.

Kopleston F., Historia filozofii, t. 1-7, Warszawa Instytut Wydawniczy PAX, 1998-2006.

Korczak A., Tales – woda jako arché, „Prosopon” 2013, nr 2, s. 215-220.

Kowalczyk S., Idea duszy w refleksji filozoficznej, Lublin: KUL 2016.

Krajewski R., Tales z Miletu [w:] Encyklopedia katolicka, t. 19, red. E. Gigilewicz, Lublin: TN KUL 2014, kol. 463-464.

Krąpiec M., Dusza ludzka [w:] Encyklopedia katolicka, t. 4, Lublin: TN KUL 1985, kol. 378-380.

Krąpiec M.A., Wprowadzenie do „Metafizyki” Arystotelesa [w:] Arystoteles, Metafizyka, tł. T. Żeleźnik, opr. M.A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, wprow. M.A. Krąpiec, Lublin: KUL 1996, s. XVI.

Legutko R., Tales z Miletu o wodzie, „Peitho. Examina Antiqua” 2017, nr 1 (8), s. 81-89. DOI: https://doi.org/10.14746/pea.2017.1.4

Liszka P., Dusza ludzka. Substancja duchowa człowieka, Wrocław: Wyd. TUM 2017.

Makowski P., Ogień w filozofii Heraklita, „Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna” 2012, nr 2, s. 130-138. DOI: https://doi.org/10.14746/fped.2012.1.2.8

Malmon M., Arystotelesa poszukiwania idealnego ustroju państwowego, „Kultura i Wartości” 2013, nr 2 (6), s. 9-19.

Mazierski S., Anaksymander z Miletu [w:] Encyklopedia katolicka, t. 1, Lublin: TN KUL 1985, kol. 480.

Nadbrzeżny A., O duszy wczoraj i dziś. Panorama wybranych poglądów filozoficznych i teologicznych, „Verbum Vitae” 2022, nr 3 (40), s. 581-612. DOI: https://doi.org/10.31743/vv.14408

Narecki K., Człowiek w myśli Heraklita z Efezu, „Roczniki Humanistyczne” 1982, nr 3, s. 5-20.

Narecki K., Heraklit z Efezu [w:] Encyklopedia katolicka, t. 6, red. J. Walkusz [i in.], Lublin: TN KUL 1993, kol. 728-729.

Pastuszka J., Historia psychologii, Lublin: TN KUL 1971.

Picewicz J., Teologiczna interpretacja pojęcia «arché» u wczesnych filozofów greckich: w kręgu teologii milezyjskich filozofów przyrody, „Filozofia Chrześcijańska” 2020, t. 17, s. 167-178. DOI: https://doi.org/10.14746/fc.2020.17.8

Przybysławski A., Tales i początki refleksji europejskiej, Kraków: Wyd. UJ 2016.

Rathus S.A., Psychologia współczesna. Lepiej, więcej, przystępniej. Gdańsk 2004.

Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 1: Od początku do Sokratesa, przekł. E.I. Zieliński, Lublin: KUL 2000.

Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 2: Platon i Arystoteles, przekł. E.I. Zieliński, Lublin: KUL 2001.

Rostowska A., Ciało jako wyraz i narzędzie duszy w ujęciu filozofii antropologicznej Romano Guardiniego, „Studia Ełckie” 25:2023, nr 2, s. 159-176.

Sajdek W., Platon [w:] Encyklopedia katolicka, t. 15, red. E. Gigilewicz [i in.], Lublin: TN KUL 2011, kol. 802-806.

Stachowski R., Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnowszych, Warszawa: Wyd. Naukowe Scholar 2010.

Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1-3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2003-2009.

Tomasik T., Filozofia przedsokratejska [w:] M. Kuziak, S. Repczński, D. Sikorski, T. Sucharski, T. Tomasik, Słownik myśli filozoficznej, Warszawa – Bielsko-Biała: Wydawnictwo Szkolne PWN 2011, s. 16-39.

Tomasik T., Filozofia sokratejska i posokratejska [w:] M. Kuziak, S. Repczński, D. Sikorski, T. Sucharski, T. Tomasik, Słownik myśli filozoficznej, Warszawa – Bielsko-Biała: Wydawnictwo Szkolne PWN 2011, s. 40-89.

Walsh J., Locke: Ethics [w:] Internet Encyclopedia of Philosophy, https://iep.utm.edu [dostęp: 27.03.2024].

Wesoły M., Tales z Miletu [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 9, red. A. Maryniarczyk [i in.], Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu 2008, s. 355-357.

Zięba S., Anaksymenes z Miletu [w:] Encyklopedia katolicka, t. 1, Lublin: TN KUL 1985, kol. 480-481.

Zmorzanka A.Z., Orfeusz [w:] Encyklopedia katolicka, t. 14, red. E. Gigilewicz [i in.], Lublin: TN KUL 2010, kol. 752.

Zmorzanka A.Z., Orfizm [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 7, red. A. Maryniarczyk [i in.], Lublin: Polskie Towarzystwo św. Tomasza z Akwinu 2006, s. 843-847.

Beata Raszczyk

be.raszczyk@gmail.com
https://orcid.org/0009-0008-6731-5441

Bio Statement (e.g., department and rank)

S. Beata Raszczyk MChR – Zgromadzenie Misjonarek Chrystusa Króla dla Polonii Zagranicznej; doktor (psychologia); psychoterapeuta; Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu,